Het eiland Texel

Het eiland Texel

Duurzaamheid en duisternis als recreatie

Wie in 1950 als kind naar Texel kwam om daar te kamperen, kon maar beter een knijpkat meenemen om zijn tent ’s nachts terug te vinden. Het was de ultieme plek om samen romantisch op je rug naar de oneindige sterrenhemel te kijken. Ontelbare generaties voor ons moeten zich op dezelfde manier verwonderd hebben over die ongrijpbare lichtpuntjes aan de hemel.

Sinds 1965 zijn er op steeds meer plekken in Nederland en ook op Texel oranje natriumlampen geplaatst voor openbare verlichting. Het licht van die lampen weerkaatst op het vocht in de lucht en veroorzaakt daarmee een koepel van licht boven iedere bewoonde plek in Nederland. Deze lichtvervuiling is zelfs vanuit de ruimte heel goed zichtbaar.

Ook op Texel zie je s’ nachts nu oranje vlekken, vooral boven De Koog, Den Burg en ’t Horntje. Dat heeft als gevolg dat sterren nauwelijks nog zichtbaar zijn. In de grote steden groeit nu een generatie op die hooguit 100 sterren aan de hemel zal zien. Op het eiland zijn dat bij heldere nacht nog ongeveer 600.

Dat gaat gelukkig snel veranderen. De Gemeente Texel heeft de ambitie gesteld om in 2020 energie neutraal te worden en duisternis als één van haar vijf kernwaardes opgenomen. Pepijn Lijklema kwam in 2009 met een plan om dit te verwezenlijken voor de Gemeente Texel in samenwerking met Rijkswaterstaat, de Provincie Noord-Holland en het Waddenfonds. Het plan heet de Groen-Zwarte oplossing: Duurzaam verlichten waar het moet, duister waar het kan. Groen en zwart zijn bovendien de kleuren van de Texelse vlag. Dat plan is inmiddels goedgekeurd en zal eind 2015 door Imtech uitgevoerd zijn.

Dit jaar nog worden alle armaturen van de openbare verlichting op Texel vervangen door ledarmaturen. Daardoor zal het licht beter gericht worden op de weg zelf en niet meer recht omhoog stralen. Ook wordt er, waar dat veilig kan, gedimd en gedoofd. De maatregelen hebben als bijkomend voordeel dat er 65% energie wordt bespaard. De resterende benodigde energie wordt lokaal opgewekt met zonnepanelen. Led gaat 20 jaar mee, waardoor de investering zich snel terugverdient door het wegvallen van onderhoud.

Voor de natuur zal de maatregel ook een positieve invloed hebben. Trekvogels raken in het Waddengebied vaak verdwaald door overmatig licht. Dit bleek uit een studie van Hanneke Poot in 2007. Maar ook vleermuizen en kleine roofdieren hebben erg veel last van overmatig licht. Zelfs bij mensen is inmiddels bekend dat het bioritme flink verstoord kan raken door kunstlicht. De stof melatonine wordt bij mensen alleen aangemaakt als er geen licht uit het blauwe spectrum aanwezig is. De aanmaak van de stof is belangrijk bij de preventie van ernstige ziektes zoals depressie, hart en -vaatziekten en kanker.

Texel wordt hiermee straks de donkerste plek van Nederland. Wie bij heldere nacht in 2016 opnieuw op zijn rug gaat liggen in het prachtige natuurgebied van de Slufter op Texel, zal net als zijn voorouders, zich kunnen verwonderen over de 2000 sterren die weer zichtbaar worden. Voor toeristen is het een mooie kans om hun kinderen te vertellen over hoe sterrenkunde heeft bijgedragen aan de navigatie van schepen en aan de wetenschap in het algemeen. Iets waar Nederland nog altijd in uitblinkt.

Lichthinder informatie

Naam Het eiland Texel
Adres Burgwal
Plaats Den Burg
Soort licht Openbare verlichting
Deel op